Search the resting place of Polish airmen

The database contains 7886 names of Polish airmen buried in military cemeteries around the world..

How do I search?
Please enter the name in the box below. It is not necessary to mention all the names of airmen.If you enter first three letters the application will prompt you the names of airmen. To access the details select the airmen by clicking the mouse on the selected option menu.

Searching for burial sites by name:

Marian
Cholewka



Lista Krzystka Updated: 2014-01-06
Official Number
P-0803

Rank
polski: kpt.pil./317 DM/
brytyjski: F/Lt

Date of birth
1915-03-30

Date of death
1984-11-26

Cemetery
Grave
sektor 10, grób nr 81
Photo of grave

Country
Polska

Period
The post war period

Source
Informacja i zdjęcia: Mateusz Kurek, Zdzisław Kluźniak, Włodzimierz Rożdżyński     
    
Marian Cholewka    
Urodził się 30 marca 1915 r. w Blanowicach k. Zawiercia w rodzinie maszynisty kolejowego Antoniego Cholewki i Michaliny z domu Gębka. Kilka lat po jego urodzeniu, rodzice przeprowadzili się do Strzemieszyc k. Dąbrowy Górniczej, gdzie zamieszkali na osiedlu kolejowym przy ulicy Piłsudskiego 48.     
W roku 1922 Marian Cholewka rozpoczął edukację w szkole powszechnej im. Henryka Sienkiewicza w Strzemieszycach, skąd po czterech latach przeniósł się do Państwowego Gimnazjum im. Kazimierza Wielkiego w Olkuszu. Po ukończeniu sześciu klas olkuskiego gimnazjum, w roku 1932 pozytywnie zdał egzamin do Technicznych Zakładów Naukowych w Katowicach i został wpisany na listę uczniów tej szkoły. Jednocześnie wykorzystując przerwę wakacyjną, zaliczył sześciotygodniowy kurs Przysposobienia Wojskowego w Hermanicach k. Ustronia.     
Pomimo płatnej edukacji w Śląskich Technicznych Zakładach Naukowych w Katowicach, Marian Cholewka rozwijał również swoje zainteresowania w dziedzinie lotnictwa. Między innymi w okresie wakacyjnym 1934 r. ukończył trzytygodniowy kurs szybowcowy w Katowicach oraz lotnicze Przysposobienie Wojskowe w Łodzi. W roku 1936 jako abiturient Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych zdał egzamin maturalny i zdobył zawód technika mechanika.     
W okresie od 21 września 1936 r. do 3 stycznia 1937 r. uczestniczył w Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty w Katowicach, po którym stał się uczniem Szkoły Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Dęblinie. Ukończył ją w dniu 26 września 1937 r. z ogólnym wynikiem dobrym, otrzymując stopień kaprala podchorążego z cenzusem oraz przydział mobilizacyjny do 2. Pułku Lotniczego w Krakowie. Po powrocie do domu, podjął pracę w hutach Florian, a następnie Zgoda w Świętochłowicach, należących do Wspólnoty Interesów Górniczo-Hutniczych. W dniach od 21 lipca do 1 września 1938 r. przeszedł szkolenie rezerwy w 2. Pułku Lotniczym w Krakowie. Chcąc na stałe związać się z lotnictwem w dniu 2 lutego 1939 r. zgłosił się na kurs instruktorów pilotażu w Radomiu, który ukończył 26 kwietnia 1939 r. otrzymując jednocześnie etat na stanowisku instruktora w Szkole Pilotażu w Masłowie. Zbliżająca się wojna i ogłoszona w związku z tym mobilizacja sprawiła, że w dniu 30 sierpnia 1939 r. Marian Cholewka otrzymał przydział do Ośrodka Początkowego Wyszkolenia Pilotażu w Masłowie. Wkrótce razem z personelem szkoły został ewakuowany na południe i w dniu 17 września 1939 r. na rozkaz kpt. obs. Witolda Mariana Tregera przekroczył granicę polsko-rumuńską w Zaleszczykach.     
Pierwszym miejscem postoju Mariana Cholewki w Rumuni był obóz dla internowanych żołnierzy w mieście Czerniowce, skąd udało mu się zbiec 19 września 1939 r. Już trzy dni później otrzymał paszport w Konsulacie Rzeczypospolitej Polskiej w Bukareszcie i z grupą lotników, w dniu 28 września 1939 r. wyjechał do Konstancy nad Morzem Czarnym, a następnie przez Eforie dotarł do portu w Balcic. Tam 15 października 1939 r. zaokrętował się na grecki statek "Aghios Nikolaos" płynący do Syrii. Na jego pokładzie, między innymi przez Istambuł i Cypr w dniu 21 października 1939 r. Marian Cholewka dotarł do Bejrutu, gdzie nazajutrz przesiadł się na statek "Ville de Strasburg", płynący do Marsylii. Zła pogoda spowodowała przymusowy postój jednostki na Malcie w dniu 26 października. Kolejna przerwa w rejsie miała miejsce w dniu następnym, kiedy to "Ville de Strasburg", zacumowała do portu w Tunisie, w którym kilka godzin oczekiwała na eskortę francuskiego kontrtorpedowca. W dniu 28 października, burza ponownie przerwała rejs; tym razem, "Ville de Strasburg" zatrzymał się na Sardynii. Dopiero wieczorem 29 października 1939 r. statek bezpiecznie dopłynął do Marsylii, skąd nazajutrz Marian Cholewka, wraz z grupą lotników został przewieziony do bazy w Istr. Według jego relacji, wkrótce został przeniesiony do bazy Lyon Bron, skąd skierowano go na szkolenie pilotów. Po jego ukończeniu otrzymał awans na stopień podporucznika rezerwy oraz przydział do eskadry myśliwskiej. Z powodu kapitulacji Francji, nie zdążył już wykonać lotu bojowego.     
Nie są znane szczegóły jego ewakuacji z Francji. Faktem jest, że po przybyciu do Wielkiej Brytanii otrzymał przydział do lotnictwa oraz numer służbowy P-0803. W dniu 1 września 1941 r. Marian Cholewka został awansowany na stopień porucznika, a pierwszą jednostką, do której go przydzielono była 6 Anti-Aircraft Cooperation Unit (6 A.A.C.U) [Oddziału Współpracy z Obroną Przeciwlotniczą], gdzie zameldował się 29 grudnia 1941 r. Wkrótce skierowano go na szkolenie do 58 Operational Training Unit w Grangemouth (58 OTU) [58 Oddział Wyszkolenia Bojowego]. Po ukończeniu kursu, w dniu 10 marca 1942 r. otrzymał przydział do 317 Dywizjonu Myśliwskiego. Jego pierwszym bojowym zadaniem, był lot na tzw. "wymiatanie", który wykonał w dniu 13 lipca 1942 r. nad Francją. Podczas drugiego lotu bojowego, uczestnicząc w operacji "Jubilee" nad Dieppe w dniu 19 sierpnia 1942 r., Marian Cholewka został ciężko ranny. Odłamek pocisku przeciwlotniczego roztrzaskał mu prawe ramię, jednak mimo poważnych obrażeń, pilot na przemian tracąc i odzyskując przytomność z upływu krwi, zdołał powrócić do Francji. Opuścił podwozie lewą ręką, trzymając drążek sterowy między kolanami, zablokował podwozie nogą i wylądował idealnie w Lympne. Podkołował na płytę postojową, wyłączył silnik i stracił przytomność. Według opinii lekarskiej odłamek spowodował skomplikowane złamanie kości ramieniowej i górnej nasady kości przedramieniowej i łokciowej z zupełną utratą stawu łokciowego. W rezultacie stałe ograniczenie funkcjonowania (działania) prawego ramienia. Stopień niezdolności 70%.    
W trakcie długiej rekonwalescencji, Marian Cholewka został odznaczony Polową Odznaką Pilota, Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 9617, Krzyżem Walecznych oraz po raz pierwszy Odznaką Honorową za Rany i Kontuzje. W dniu 1 marca 1943 roku otrzymał również awans na angielski stopień Flying Officer (F/O).     
Po zakończeniu rehabilitacji, 10 marca 1944 r. przydzielono go do 6316 Echelon Operations Room, skąd 7 sierpnia 1944 r. został przeniesiony do 316 Dywizjonu Myśliwskiego. Dokładnie miesiąc później otrzymał stanowisko instruktora w 16 Service Flying Training School (16 S.F.T.S.) [Szkoła Podstawowego Pilotażu], skąd tuż przed zakończeniem wojny, 10 kwietnia 1945 r. przeniesiono go do 61 Operational Training Unit w Heston (61 OTU) [61 Oddział Wyszkolenia Bojowego]. W dniu 6 czerwca 1945 r. ponownie zmienił przydział, trafiając do 84 Group Support Unit RAF (84 G.S.U) [ 84 Grupy Wsparcia RAF], skąd już 13 czerwca 1945 r. powrócił do 317 Dywizjonu Myśliwskiego. W jednostce tej w dniu 1 stycznia 1946 r. doczekał awansu na polski stopień kapitana. Ponadto od dnia 22 lipca 1946 r. pełnił funkcję ostatniego adiutanta 317 Dywizjonu Myśliwskiego. W okresie tym, na podstawie Rozkazu Dowództwa Sił Powietrznych nr 20/46 z dnia 30 sierpnia 1946 r. po raz pierwszy odznaczono go Medalem Lotniczym. Wkrótce odznaczenie to otrzymał jeszcze trzykrotnie m.in. 30 września 1946 r. oraz podwójnie w dniu 26 listopada 1946 r.     
Po namowach najbliższej rodziny, w dniu 22 lipca 1947 r. Marian Cholewka wrócił do rodzinnych Strzemieszyc. Kilka tygodni później wyjechał do Warszawy, gdzie jego brat mjr Bogumił Cholewka, pełniąc służbę w Głównym Zarządzie Informacji Wojska Polskiego, kierował Oddziałem I, zajmującym się pracą agenturalno-operacyjną w organach Zarządu Sztabu Głównego Wojska Polskiego. Korzystając z protekcji brata, Marian Cholewka wprowadził się do jego służbowego mieszkania, mieszczącego się w budynku Ministerstwa Obrony Narodowej przy Alei Niepodległości nr 245. Wkrótce też podjął pracę w Centralnym Zarządzie Przemysłu Spożywczego.     
W dniu 13 czerwca 1948 r. Marian Cholewka został aresztowany pod zarzutem szpiegostwa, w związku z sprawą por. pil. Władysława Śliwińskiego. Wkrótce do więzienia trafił również Bogumił Cholewka, oskarżony o przekazywanie bratu ściśle tajnych dokumentów. Po dwóch miesiącach brutalnych przesłuchiwań połączonych z torturami, Bogumił Cholewka zmarł w areszcie, natomiast Marian Cholewka został przeniesiony do więzienia na Mokotowie. W styczniu 1950 r. został zwolniony i wrócił do rodzinnego domu w Strzemieszycach, gdzie dowiedział się o śmierci ojca, który po aresztowaniu synów, znacznie podupadł na zdrowiu i wkrótce zmarł.     
Po długotrwałych poszukiwaniach pracy, Marian Cholewka znalazł zatrudnienie w dyrekcji katowickich wodociągów, gdzie otrzymał etat pracownika biurowego. Ożenił się też z wdową po swoim bracie i wspólnie z rodziną zamieszkał w Katowicach na osiedlu Koszutka.     
Kpt. pil. Marian Cholewka zmarł w Katowicach 26 listopada 1984 r. Został pochowany na cmentarzu parafialnym przy ulicy Sienkiewicza.     
    
Opracowanie: Włodzimierz Rożdżyński     
    
    
    
    
Gallery
Fotka Fotka Fotka Fotka